Uzay çöpleri | Derleme çeviri

0
424

4 Ekim 1957’de Sovyet bilim adamlarının geliştirdiği dünyanın ilk yapay uydusunun uzaya fırlatılmasıyla aktif uzay incelemeleri dönemi başlamış oldu. Şimdi ise dünya genelinde her yıl 500’ü aşkın uzay aracı ve uydu uzaya gönderiliyor. Tüm bu çalışmalar, eski roketler, dış kaplama parçaları, görevi sonlanmış uydular ve bunların motor parçaları şeklinde uzayda iz bırakıyor.

Farklı bilgilere göre şu anda, 10 cm’den büyük olan 21.000 parça uzay çöpü yörüngede dolaşmakta. Ayrıca 1 ile 10 cm arasında boyutlara sahip 500.000 parça da söz konusu. Uzay çöplerinin toplam ağırlığı ise 7000 ton civarında. Bunların büyük bir çoğunluğu oldukça hızlı bir şekilde hareket ediyor. Radarlarla tespit edilebilecek boyuttaki yaklaşık 12.000 büyük parça sürekli gözlem altında tutuluyor. Bu çöpler her ne kadar uzay kuruluşları tarafından izlenmeye çalışılsa da tümünü izlemek maalesef mümkün olamıyor. Dünya’nın etrafında ortalama 27.000 km/saatten daha yüksek bir hızda turlayan bu nesneler, yanlış bir hesaplama sonucu astronotları ve uyduları büyük bir risk altında bırakabilir.

Hesaplamalara göre uzay çöplerinin yüzde 40’ı Çin tarafından, yüzde 27,5’i ABD tarafından ve %25,5’i Rusya tarafından bırakıldı.

Uzay politikası uzmanı Andrey İonin’e göre bu çöpler ciddi bir tehlike oluşturmaktadır:

“Uzay çöplerinin çoğu küçük boyutta fakat bu durum kimseyi yanıltmamalı. Uzayda parçacıklar çok büyük hızla hareket ediyor.”

 

Dünya teknolojilerinin uzay ile bağlantılı olduğu dikkate alınırsa uzay çöpleri her an insanoğlunun yaşamını olumsuz etkileyebilir. İçinde bulunduğumuz “modern” dünyada, her gün yeni bir savaş sebebi ortaya çıkabildiğinden ve petrol gibi enerji kaynaklarının ardından temiz suyun bile savaş sebebi olabileceği söylendiğinden, dünyanın yörüngesinde bırakılan uzay çöplerin de günü birinde bir savaşa sebep olabileceği rahatlıkla söylenebilir. The Guardian’ın haberine göre Rus bilim adamları, uzay çöplerinin yanlışlıkla askeri bir uyduya çarpma tehlikesinin olduğunu iddia ediyor. Bir askeri uydu hasar aldığında da neler olabileceğini tahmin etmek çok zor değil.

Bilim adamları, Acta Astronautica’da yayınladıkları rapor ile endişelerini dile getirdi. Moskova’daki Russian Academy of Sciences’dan Vitaly Adushkin, uzay çöplerinin “özel politik tehlike” içerdiğini söylüyor. Adushkin’e göre, tehlikenin gerçek sebebini belirleme sırasında yapılacak ufak bir hata, ciddi bir soruna sebep olabilir. Bu çöpler sebebiyle bazı sorunlar zaten ortaya çıkmış durumda. 2013 yılında, Blits olarak adlandırılan bir Rus uydusu, parçalanmış bir Çin hava uydusundan kaynaklanan parçalar sebebiyle “saldırı” almıştı. Ayrıca 2014 yılında da Uluslararası Uzay İstasyonu, uzay çöplerinden kurtulmak için 5 kez manevra yapmak zorunda kalmıştı.

Uzay çöplerinin oluşturduğu tehlike hakkında zaten yeterince endişe bulunmaktaydı. 2011 yılında Pentagon bir açıklama yaparak, bu çöpler sebebiyle cep telefonlarının işe yaramaz hale gelebileceğini söylemişti. NASA da uzun bir süredir bu çöpler hakkında endişelerini dile getirmekteydi. Ancak uzay ajansının söylediğine göre en büyük endişe, “takip edilemeyen çöpler” sebebiyle oluşmakta.

Uzaycılık Haberleri dergisinin baş yazarı İgor Marinin bu hususta şunu söyledi:

“Bugüne kadar ne Rusya’da, ne de her hangi başka bir ülkede uzay çöplerinin toplanması için hiçbir makul yöntem teklif edilmedi. Bazıları, özel ağın kullanılmasını teklif ediyor. Fakat bu tamamen gerçekleştirilemez bir teklif. Çöp parçaları uzayda saniyede 10-12 kilometre hızla, yani kurşundan çok daha hızlı hareket ediyor ve bu yüzden hiç bir ağ bunları yakalayamaz. Mıknatısı teklif edenler oldu. Bu da gerçek dışı, çünkü uyduların yapımında kullanılan metallerin çoğunu mıknatıslar çekmiyor, onlar düralüminden yapıldı.”

Çöplerin, dünyadan iletilecek lazer ışını vasıtası ile yakılması ve uzaya robot temizlikçinin gönderilmesi gibi fantastik fikirler de öne sürülüyor. Fakat aslında tek etkili çıkış yolu olarak, insanın çöp bırakmaması kuralı kalıyor.

Oscar ödüllü Gravity filmine konu olan bu sorun, basit bir uzay çöpünün ne kadar büyük yıkımlara neden olabileceğini gösteren bir örnek.

Tüm bu sorunlara bağlı olarak gelecekte uzay projelerini ve araştırmalarını tehlikeye sokabilecek “uzay çöpü sorununun” çözümü için bazı projeler geliştiriliyor.

NASA ve ESA, uzay çöpü yaratmayacak uydu tasarımları üzerinde çalışıyorlar. Bu tasarımlar arasında ömrü dolan uydunun manyetik kuvvetle Dünya’ya indirilmesi gibi planlar var. Uzay çöpü toplama çalışmalarının önümüzdeki 5 yıl içinde başlaması bekleniyor.

*

Bilindiği gibi son olarak uzaya hedefini şaşırmış son model bir otomobil gönderildi. Bununla ilgili olarak yeniden kullanılabilir roketler üretmedir, dünyanın en güçlü roketidir vesair “ilerleme” temalı yorumlar yapılabilir yahut komplo teorileri üretilebilir ki üretildi bile çoktan. Ancak burada dikkat edilmesi gereken mesele şu ki, usûle bakılacak olursa, insanoğlunun uzaydaki “ilerleyişi” de aynen dünyadaki gibi popülist, saygısızca ve küstahça olacak gibi görünüyor. Bırakın gezegenimiz etrafındaki uzay çöplerini temizlemeyi, atıklarımızın komşu gezegenleri kirletmesine engel olabileceğimiz bile şüpheli.

Kaynaklar:

https://www.theguardian.com/science/2016/jul/04/space-junk-cleanup-mission-remove-debris-prepares-for-launch

http://anonhq.com/russia-designs-spacecraft-that-will-blow-away-space-junk-from-the-earths-orbit/

https://sputniknews.com/russia/201707191055691154-satellite-space-junk/

https://tr.sputniknews.com/turkish.ruvr.ru/2014_02_13/Uzaydaki-chop/

https://www.ntv.com.tr/galeri/teknoloji/dunya-yorungesindekiuzay-copleri-savasa-neden-olabilir-mi,otzYHShQt0e0WioBCyDxQA

http://www.kozmikanafor.com/uzay-copleri-ile-mucadele/

 

REKLAM GELİRLERİMİZ ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNE BURS OLARAK İNFAK EDİLMEKTEDİR.